THÔNG TIN DÀNH CHO BỆNH NHÂN

SAU PHẪU THUẬT KÍCH THÍCH NÃO SÂU (DBS)

TS BS. Trần Ngọc Tài

Đơn vị rối loạn vận động – Khoa Thần Kinh – BV Đại Học Y Dược TP HCM

1. Tôi vừa phẫu thuật DBS – tôi nên biết gì?

Bạn vừa được phẫu thuật cấy hệ thống kích thích não sâu (Deep Brain Stimulation – DBS) để điều trị:

• Bệnh Parkinson
• Run vô căn
• Loạn trương lực

Phẫu thuật giúp cải thiện vận động bằng cách truyền xung điện nhẹ đến vùng não kiểm soát cử động, nhưng cần thời gian và theo dõi kỹ để đạt hiệu quả tối ưu.

2. Sau mổ, điều gì sẽ xảy ra?

• Tuần 1–2 đầu sau mổ: vết mổ cần được chăm sóc đúng cách, tránh nhiễm trùng. Bạn được cắt chỉ sau mổ 2 tuần.
• Sau 3–4 tuần: bác sĩ sẽ bật thiết bị và bắt đầu lập trình DBS
• Trong những tháng tiếp theo: sẽ có nhiều lần điều chỉnh (lập trình) để tìm được mức độ kích thích phù hợp nhất.

DBS không có tác dụng ngay lập tức, cần kiên trì theo dõi và kết hợp tập luyện.

3. Cách chăm sóc sau mổ

• Giữ vết mổ khô, sạch, tránh gãi hoặc cọ xát
• Tránh nằm đè lên vùng cấy pin ở ngực
• Không nên làm việc nặng, cúi gập người hoặc xoay cổ quá mức trong vài tuần đầu
• Theo dõi: sốt, sưng tấy, đau nhức kéo dài, rỉ dịch – báo ngay bác sĩ nếu có dấu hiệu bất thường

4. Tôi cần tái khám khi nào?

• Tái khám đúng hẹn để bác sĩ điều chỉnh thiết bị
• Đem theo thiết bị điều khiển cá nhân (Remote control) và thẻ DBS.
• Thông báo bác sĩ nếu có:
• Tái xuất hiện run, đơ cứng, rối loạn vận động
• Thay đổi cảm xúc, lo âu, khó ngủ
• Thiết bị không hoạt động, pin yếu, hoặc có tiếng “bíp” bất thường

5. Thiết bị DBS có ảnh hưởng sinh hoạt hằng ngày không?

Phần lớn bệnh nhân có thể sinh hoạt, đi lại, làm việc bình thường sau phẫu thuật. Tuy nhiên:

• Tránh va đập mạnh vào vùng đầu và ngực
• Không để thiết bị gần từ trường mạnh hoặc máy dò kim loại (máy MRI, cổng an ninh sân bay...) nếu chưa được bác sĩ cho phép.
• Hạn chế sử dụng máy hàn điện, máy công nghiệp công suất lớn
• Mang theo thẻ DBS khi đi máy bay, khám bệnh, chụp MRI hoặc làm thủ thuật khác

6. Tôi có cần tiếp tục dùng thuốc không?

• CÓ – DBS giúp giảm liều, nhưng không thay thế hoàn toàn thuốc
• Bác sĩ sẽ điều chỉnh thuốc theo đáp ứng của bạn
• Tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc mà chưa có chỉ định của bác sĩ

7. Các vấn đề cần lưu ý lâu dài

Tình huống	Cần làm gì?
Cảm thấy run/cứng trở lại	Có thể cần lập trình lại DBS
Hết pin (sau 3–5 năm) với pin không sạc	Cần thay pin – là thủ thuật đơn giản
Lo lắng, mất ngủ, thay đổi cảm xúc	Báo bác sĩ để được hỗ trợ tâm lý – điều chỉnh kích thích
Muốn chụp MRI	Chỉ được thực hiện nếu thiết bị DBS tương thích MRI và tại cơ sở có kinh nghiệm (cần báo bác sĩ trước chụp)

8. Kết hợp phục hồi chức năng

• Tập vận động – đi lại – thăng bằng dưới hướng dẫn kỹ thuật viên
• Liệu pháp nói – nuốt nếu có khó khăn
• Tâm lý trị liệu – hỗ trợ cảm xúc nếu có lo âu, trầm cảm
• Tập thể dục nhẹ mỗi ngày, ngủ đúng giờ, giữ tinh thần tích cực

📌 Ghi nhớ 3 điều quan trọng

• Đừng kỳ vọng DBS “chữa khỏi hoàn toàn” – đây là phương pháp hỗ trợ lâu dài
• Đừng tự điều chỉnh thiết bị nếu không được hướng dẫn
• Đừng bỏ tái khám – điều chỉnh lập trình định kỳ giúp thiết bị hoạt động hiệu quả nhất